Patates Böceği (Leptinotarsa decemlineata) Tanımı, Yaşayışı, Zarar Şekli ve Mücadelesi

Tarimsal Zararlilar

Patates Böceği (Leptinotarsa decemlineata) Tanımı, Yaşayışı, Zarar Şekli ve Mücadelesi

Patates besin değeri yüksek önemli bir karbonhidrat ve nişasta kaynağı olmasının yanı sıra, Ca ve P başta olmak üzere temel mineralller, vitaminler yönünden zengin ve antioksidant özelliği olan önemli bir kültür bitkisidir. Dünya genelinde bitkisel kaynaklı beslenmede tahıllardan sonra ikinci sırada yer alan patates; 1 milyardan fazla insanın temel besini olup çeltik, buğday ve mısırla birlikte küresel ölçekte besin ihtiyacının %50’sini oluşturmaktadır. Patates, birim alandan fazla verim sağlaması, besin değerinin yüksek olması, depolama imkanı, tüketiminin çeşitliliği ve farklı iklim koşullarında esnek yetiştiricilik avantajlarıyla dünyanın hemen hemen her bölgesinde yetiştirilmektedir. 

2021 yılında Dünya genelinde 18,1 milyon hektar alanda, 376 milyon ton patates üretilmiştir. Dünya patates ekim alanlarının %31,9’u Çin’de, %12,4’ü Hindistan’da, %7,1’i de Ukrayna’da gerçekleşmektedir. Türkiye’de 2023 yılında patates üretimi bir önceki yıla göre artarak 1.5 milyon da alanda, 5,7 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Fiyatlarında en çok dalgalanma gösteren ürünlerden biridir. 2023 yılı patates üretici fiyatı dört aylık ortalaması 5,94 TL/kg ‘dır. Ekim alanında ve üretimde Niğde ilk sıradadır. Ülkemizde üretilen patatesin %56’sı yemeklik, %11’i sanayilik olarak tüketilmekte, %11’i tohumluk, %5’i hayvan besini olarak kullanılmakta olup %98’i iç piyasada tüketilmektedir. 

Ülkemizde patatesin gerek üretiminde gerek depolanmasında kalite ve verimi olumsuz yönde etkileyen pek çok hastalık & zararlı ve yabancı ot türü bulunmaktadır. Patatesin ülkemizdeki başlıca ve en yaygın rastlanan ana zararlısı Patates böceği (Leptinotarsa decemlineata)’dır. Patates böceği ergin ve larva dönemlerinde patates bitkisi üzerinde beslenmekte ve mücadele edilmediği takdirde yumru oluşumundan önce tüm yeşil aksamı tüketebilmekte sonuç olarak büyük verim kayıplarına neden olmaktadır.

Patates Böceği (Leptinotarsa decemlineata) Tanımı ve Yaşayışı 

Ergin 10-12 mm boyunda, sarı kırmızımsı renkli, sırtı kuvvetli bombelidir. Sertleşmiş olan üst kanatların üzerinde, 5 bir tarafta, 5 diğer tarafta olmak üzere 10 tane uzunlamasına siyah renkli bantlar vardır. Olgun larva kambur duruşlu, başı koyu kahverengi olup, vücudu portakal sarısı rengindedir.

Patates böceği kışı toprakta ergin olarak geçirir. İlkbaharda kışlama yerini terk ettikleri sahalarda patates bitkisi yoksa, besin aramak üzere başka yerlere uçarlar. Patates böceğinin yayılması bu sırada olmaktadır. Yumurtalarını gruplar halinde veya bazen tek tek yaprakların alt yüzlerine bırakırlar. Dişilerin bırakabildiği maksimum yumurta sayısı tarla koşullarında 800 adettir. Yumurta koyu sarı renkli ve oval şeklinde olup, 1- 2 mm uzunluğundadır. Patates böceği Marmara Bölgesi koşullarında 3-4, Orta Anadolu Bölgesi koşullarında 1.5 döl vermektedir.

 

Patates Böceği (Leptinotarsa decemlineata) Zarar Şekli

Patates böceği bitkinin öncelikle yapraklar olmak üzere tüm yeşil aksamını tüketmekte ardından gövde ve yumrularda beslenebilmektedir. Patates böceğinin ergin ve larvaları patates yapraklarını genellikle dıştan başlayarak içe doğru yemekte, yada yaprakta bir delik açarak bu deliği genişleterek beslenmektedirler. Zararlının en tahripkar dönemi olgun larva dönemi olup, toplam yaprak tüketiminin %90’nından karşılık gelmektedir. Larva ve erginler patatesin çiçekleri ile de beslenmektedirler. Patates böceği beslenerek yaptığı zararın yanı sıra kahverengi çürüklük, patates halkalı leke çürüklüğü, iğ yumru virüsü gibi patojenlere de vektörlük yapmaktadır. 

Patates Böceği (Leptinotarsa decemlineata) ile Mücadele Yöntemleri:

Kültürel önlemler

  • Sonbaharda patates hasadının tamamıyla yapılmasına özen gösterilmeli ve tarlada yumru bırakılmamalıdır.

  • İlkbaharda bir önceki yıl dikili olan alanlar dolaşılmalı ve kalan patates bitkileri, üzerindeki böceklerle birlikte yok edilmelidir. 

  • Küçük alanlarda larva ve erginleri toplayarak yok etmek, yumurtalarını ezmek oldukça etkilidir.

Kimyasal Mücadele

Patates böceği ile kimyasal mücadelede kullanabileceğiniz bitki koruma çözümlerimiz ve dozları aşağıda verilmiştir.

AMPLIGO, KARATE ZEON, NINJA 5EC

Bir sezonda 2’den fazla uygulama önerilmez. 

 

Bitki Koruma Ürünleri

Yazar

Seda Sahin
Seda Şahin
perm_identity
Ziraat Mühendisi