Şeftalide Çiçek ve Meyve Monilyası Hastalıkları ve Mücadelesi | Syngenta Turkey

You are here

Share page with AddThis

Şeftalide Çiçek ve Meyve Monilyası Hastalıkları ve Mücadelesi

Mehmet Ali MANDACI
16.03.2021

Anavatanı Çin olan şeftali (Prunus persica L.) Rosales takımının Rosaceae familyasının, Prunoidea alt familyasına bağlı olan Prunus cinsinde yer almaktadır. Dünyada şeftali yetiştiriciliği yaygın olarak ekvatorun güney ve kuzeyinde 25 - 45 enlemleri arasında olmak üzere her iki yarım kürede ve ülkemizin hemen hemen her yerinde çok eski yıllardan beri yapılmaktadır. Taze olarak tüketildiği gibi meyve suyu konsantresi, reçel, marmelat ve kurutulmuş olarak da tüketilebilmektedir.

Dünya üzerinde en büyük şeftali yetiştiricisi ülkeler sırasıyla; İtalya, ABD, Çin, Yunanistan, İspanya, Fransa, Rusya, Türkiye, Meksika ve Arjantin’dir. Türkiye’nin 2019 yılı toplam şeftali üretimi 685.793 ton olup ilk sırayı 126.487 ton ile Çanakkale almaktadır. Mersin 113.795 ton, Bursa 109.916 ton, İzmir 74.200 ton üretim ile Çanakkale’yi takip eden iller olmuşlardır.

Şeftalide önemli verim kayıplarına neden olan hastalıklar arasında ilk sıralarda Monilya (Monilinia spp.) hastalıkları yer almaktadır.

Farklı gelişim dönemlerine özelleşmiş olsalar da belirtileri ve zarar şekilleri benzerdir. Sert Çekirdekli Meyvelerde Çiçek Monilayası Hastalığı ((Monilinia laxa (Aderh.& Ruhland) Honey (=Sclerotonia laxa)) çiçeklenme döneminde enfeksiyon başlatarak önlem alınmadığında meyve dönemine kadar devam edip meyve zararına da yol açarken, Sert Çekirdekli Meyvelerde Meyve Monilyası Hastalığı (Monilinia fructigena Honey in Whetzel) meyvelerin olgunlaşma dönemine yakın ortaya çıkarak zarara neden olmaktadır. Çiçek ve Meyve Monilyası Hastalığı (Monilinia fructicola (Winter) Honey) ise çiçek yanıklığı, sürgün yanıklığı ve meyve çürüklüğü şeklinde belirtiler göstermektedir. Diğer etmenlerden farklı olarak Monilinia fructicola, sert çekirdeklilerin yanı sıra elma, armut, ayva, incir ve Trabzon hurması gibi meyvelerde de görülmektedir.

Hastalığa yakalanan bitkilerde genel olarak çiçekler esmerleşip kuruyarak, meyveler ise büzüşüp mumyalaşarak dalda asılı kalmaktadır.

 

Hastalıklarla mücadele edilmediğinde verim kayıpları %30’dan %90’a kadar ulaşabilmektedir.

 

Kültürel Önlemler: İlkbaharda hastalık görülen bahçelerde enfekteli yaprak, çiçek, sürgün ve dallar kesilerek imha edilmelidir. Mumyalaşarak dalda asılı kalmış veya yere düşmüş meyveler toplanarak bahçeden uzaklaştırılmalıdır.

Kimyasal mücadele: Monilya hastalıklarının mücadelesinde kimyasal mücadele önem taşımakla birlikte en önemli faktör ilaçlama zamanıdır.

  • Çiçek Monilyası için; uygulama 2 farklı dönemde yapılmalıdır. İlk uygulama Çiçeklenme başlangıcında (%5-10 çiçeklenmede), ikinci uygulama ise tam çiçeklenmede (%90-100 çiçekte) yapılmalıdır.
  • Meyve Monilyası için ilaçlama zamanı önem taşımakla beraber ben düşme döneminde (kiraz için) tek ilaçlama ile hastalığın önüne geçmek mümkündür. Şeftalide de meyve renklenmesinin başladığı dönem olmakla birlikte çeşit özellikleri dikkate alınarak olgunlaşmaya 15-20 gün kala tek ilaçlama ile hastalıkla mücadele etmek mümkündür. Hastalık aynı zamanda bir depo hastalığı olduğundan depolanacak ürünlerde de bekleme süresi dikkate alınarak kimyasal mücadele yapılabilmektedir.